Komunikacja z osobami niesłyszącymi wprowadza nas czasem w zakłopotanie. Często obawiamy się, że zrobimy coś niestosownego lub zostaniemy źle zrozumiani. Tymczasem kluczem do przełamania barier jest otwartość.
Poniżej kilka prostych zasad, które ułatwią rozmowę.
Dobra rozmowa z osobą niesłyszącą/słabosłyszącą – 10 porad;
- 1. Zwróć na siebie uwagę przed rozpoczęciem rozmowy to znaczy, że zanim zaczniesz mówić, upewnij się, że dana osoba Cię widzi. Możesz delikatnie pomachać ręką w zasięgu jej wzroku lub lekko dotknąć jej ramienia. Unikaj gwałtownych ruchów od tyłu, które mogłyby kogoś wystraszyć. Postaw się w sytuacji takiej osoby, której ktoś wymachuje ręką przed twarzą, mówi nienaturalnie, krzyczy. Podnoszenie głosu raczej zniekształca twarz i może utrudniać czytanie z ust.
- 2. Utrzymuj kontakt wzrokowy i nie zasłaniaj twarzy, bo wiele osób niesłyszących i słabosłyszących czyta z ust. Podczas rozmowy patrz prosto na swojego rozmówcę. Staraj się nie zasłaniać ust dłonią, kubkiem z kawą ani nie odwracaj głowy w bok podczas mówienia.
- 3. Mów naturalnie, w swoim normalnym tempie, wyraźnie, ale bez przesadnej artykulacji.
- 4. Zadbaj o dobre oświetlenie, ponieważ komunikacja z osobą niesłyszącą opiera się przede wszystkim na wzroku. Jeśli to możliwe, unikaj rozmów w ciemnych miejscach lub pod światło (np. gdy stoisz tyłem do okna, a Twoja twarz zostaje w cieniu).
- 5. Bądź uważny i gotowy na powtórzenie zdania. To nie pomaga w komunikacji, gdy Twój rozmówca czegoś nie zrozumiał, a Ty machasz ręką, mówiąc „a już nieważne”. Powtórz zdanie. Gdy nie rozumiesz wypowiedzi rozmówcy, również poproś o powtórzenie.
- 6. Korzystaj z alternatywnych metod komunikacji. Jeśli napotkacie barierę, której nie da się przeskoczyć słowem mówionym, napisz co chciałeś powiedzieć na przykład na telefonie, tablecie czy zwykłej kartce papieru. Zapytaj się, czy mogę to zapisać, będzie łatwiej? Nie rób nic na siłę.
- 7. Zwracaj się bezpośrednio do osoby niesłyszącej. To rada powtarzana bardzo często, ale może się tak zdarzyć, że gdy w rozmowie uczestniczy tłumacz języka migowego lub osoba towarzysząca wtedy możemy niechcący pomijać wzrokiem naszego rozmówce. Unikaj takiego zachowania. Nie jest to przyjemne dla rozmówcy.
- 8. Używaj naturalnej gestykulacji i mimiki, bo ciało i twarz przekazują mnóstwo emocji. Naturalne gesty rąk czy uśmiech są doskonałym uzupełnieniem komunikatu i pomagają lepiej zrozumieć intencje oraz kontekst rozmowy.
- 9. Unikaj rozpraszających szumów w tle. Osoby noszące aparaty słuchowe lub implanty często słyszą dźwięki, ale w hałasie mają problem z wyłowieniem z nich mowy. Jeśli rozmawiacie w głośnym miejscu (np. przy grającym radiu czy obok głośnej kawiarki), warto odejść w nieco spokojniejsze miejsce.
- 10. Po prostu zapytaj. Każda osoba niesłysząca jest inna – jedna świetnie czyta z ust, inna woli pisać na telefonie, a jeszcze inna preferuje polski język migowy (PJM). Zadaj życzliwe pytanie: „Jak najlepiej nam się będzie rozmawiać?”.